Objavljen izvještaj o stanju bosanskohercegovačke ekonomije u vrijeme COVID-19

Izvještaj “COVID-19, ekonomske posljedice za Bosnu i Hercegovinu, mjere i rješenja” kojeg su radili Admir Čavalić, Faruk Hadžić i Damir Bećirović, objavljen je od strane Friedrich Naumann fondacije Sarajevo. Ovaj opširni dokument predstavlja pogled na postojeće stanje bosanskohercegovačke ekonomije, s naglaskom na mikroekonomske i makroekonomske posljedice Covid-19 pandemije.

U nastavku prenosimo izvod iz izvještaja, a potpuni izvještaj progledajte OVDJE.

Primarni cilj izvještaja je da se nosioci različitih nivoa vlasti upoznaju sa stanjem, projekcijama ekonomskih kretanja i konkretnim mjerama i načinima finansiranja istih s ciljem ublažavanja, izvjesno, veoma teških posljedica pandemije po ukupan ekonomski život.

Bosanskohercegovačke kompanije, kako se navodi u izvještaju, već od januara osjećaju posljedice Covid-19 pandemije i to zbog pada uvoza iz Kine. Kriza u Italiji dodatno ih naglašava, jer je upravo Italija, pored Njemačke, najznačajniji vanjskotrgovinski partner BiH. Pravi problemi nastaju polovinom marta kada dolazi do zaustavljanja ekonomskih aktivnosti, povećanja nezaposlenosti i pada javnih prihoda. Makroekonomske simulacije u izvještaju pokazuju da će BiH, ceteris paribus, imati pad BDP-a za 2020. godinu od 3,97% do 9,53%. Ovo znači do 96.767 nezaposlenih osoba do kraja godine, shodno pesimističnom scenariju. Pravovremenom primjenom mjera iz izvještaja, moguće je ovaj broj održati na nivou do 33.284 nezaposlenih. U izvještaju se posebno naglašavaju postojeći negativni makroekonomski uslovi u BiH (nestabilnost penzionih sistema, usporavanje ekonomije u 2019. godini na nivo od 2,8%, uz odlazak od oko 50.000 građana u datoj godini) koji zemlju čine nespremnom za postojeću krizu, uz napomenu da će najveći pritisci očekuju na zdravstveni sektor i zavode za zapošljavanje. Poseban finansijski teret se odnosi na interventne mjere vlada za stabilizaciju ekonomije. Procjena je da će trebati minimalno dvije milijarde KM sredstava u ovoj godini.

Mjere u izvještaju su klasificirane po ročnosti efekata (kratkoročne i srednjoročne) i nadležnostima (državne, entitetske, kantonalne i gradske/opštinske). Mjerama se nastoje iskoristiti potencijali javnog i finansijskog sektora u svrhu stabilizacije i spašavanja realnog sektora bh. ekonomije. To prije svega podrazumijeva odgađanje i privremeno smanjivanje poreznih i drugih obaveza prema državi, zatim osiguranje protoka roba, uz aktivniju saradnju s međunarodnim finansijskim institucijama. Izmjena Zakona o PDV-u, kao najvažnijem porezu u državi, od ključne je važnosti za privredu. Na nivou entiteta potrebno je uspostaviti stabilizacijske i garantne fondove, te preuzeti plaćanja doprinosa za penziono osiguranje i osiguranje u slučaju nezaposlenosti za pravna lica do isteka stanja prirodne ili druge nesreće. Nužno je čim prije omogućiti normalno funkcionisanje privrede i ukinuti antitržišne mjere kontrole cijena. Entiteti trebaju da provedu emisiju “korona obveznice” kao osnovnog izvora finansiranja predloženih mjera. Kantoni u FBiH imaju najbolje alate za “kreativna rješenja” poput obrazovne i medijske podrške, digitalizacije, ali i unapređenja industrijske zaštite, što u ovom trenutku zagovara ekonomski nobelovac Paul Romer. Konačno, gradovi i opštine trebaju da budu prva linija pomoći lokalnoj privredi, a naročito obrtnicima koji u ovom trenutku u najvećem broju gase svoje firme. Sve mjere navedene u izvještaju ovise o vanrednom finansiranju, koje treba da se obezbijedi kroz međunarodne donacije, kredite iz inostranstva, kredite iz domaćih izvora, kroz emisije obveznica i dostupnim budžetskim sredstvima (budžetske uštede). Sve predložene budžetske uštede, koje moraju uslijediti, imaju dugoročan efekt na stabilizaciju budžeta u narednom periodu kada recentna zaduženja dođu na naplatu. Budžetska likvidnost se pored toga održava intenziviranjem javno-privatnog partnerstva i suspenzijom opštih kolektivnih i granskih ugovora čime se štiti od masovnih tužbenih zahtjeva zaposlenika u javnom sektoru.

 

 

 

Izvor: mreza-mira.net 

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *